Η Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης βρίσκεται σε υψόμετρο 753 μέτρων στη βόρεια πλευρά του Παγγαίου Όρους, στα όρια των νομών Σερρών και Δράμας (διοικητικά ανήκει στον Δήμο Αμφίπολης). Αποτελεί ένα από τα παλαιότερα μοναστηριακά κέντρα της Μακεδονίας και των Βαλκανίων.
Ιστορία και Ίδρυση
Ίδρυση: Η παράδοση αποδίδει την ίδρυσή της στον Άγιο Γερμανό (5ος–6ος αιώνας μ.Χ.) ή αργότερα στον Άγιο Σωφρόνιο.
Η Αχειροποίητη Εικόνα: Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Άγιος Γερμανός είδε ένα υπέρλαμπρο κοκκινωπό («φοινικούν») φως, από το οποίο σχηματίστηκε θαυματουργικά η μορφή της Παναγίας πάνω στο ξύλο.
Προέλευση ονόματος: Επικρατέστερη εκδοχή είναι η σύνθεση των λέξεων «εικών» και «φοίνισσα» (δηλαδή εικόνα που λάμπει με κοκκινωπό/πορφυρό φως), αν και υπάρχει και η εκδοχή που συνδέεται με φοίνικες της περιοχής.
Σημαντικά Ιστορικά Γεγονότα
Οθωμανική περίοδος: Το 1507 οι Οθωμανοί κατέσφαξαν 172 μοναχούς και κατέστρεψαν τη μονή, η οποία ανακαινίστηκε αργότερα με πρωτοβουλία του Οικουμενικού Πατριάρχη Διονυσίου Α΄.
Η λεηλασία του 1917: Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής λεηλάτησαν τη μονή, αρπάζοντας εκατοντάδες ανεκτίμητα χειρόγραφα, κώδικες και κειμήλια (πολλά εκ των οποίων βρίσκονται σήμερα στη Σόφια).
Καταστροφή του 1943: Το μοναστήρι πυρπολήθηκε εκ νέου κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και αναστηλώθηκε εκ θεμελίων τις επόμενες δεκαετίες.
Σημερινή Κατάσταση & Εορτασμοί
Μορφή: Λειτουργεί σήμερα ως γυναικεία κοινοβιακή μονή.
Αρχιτεκτονική: Ξεχωρίζει το περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο του Καθολικού (φτιαγμένο από Χιώτες τεχνίτες τον 18ο–19ο αιώνα).
Πανηγύρεις: Η μονή γιορτάζει στις 15 Αυγούστου (Κοίμηση της Θεοτόκου), στις 21 Νοεμβρίου (Εισόδια της Θεοτόκου) και την Τετάρτη της Διακαινησίμου.